Энэхүү төлөвлөгөө нь Улаанбаатар хотын метро төслийг хэрэгжүүлэх явцад Монгол Улсын соёлын өвийг хамгаалах, хүндэтгэх, шаардлагатай тохиолдолд хадгалж үлдэх зорилготой.

Төсөл хэрэгжих бүс нь түүхэн давхарга бүхий хотын хэсгүүдээр дамжих тул газар доорх археологийн олдвор, шашны байгууламж, уламжлалт зан үйлд нөлөөлөх эрсдэлтэй.

Гол ойлголтууд

Соёлын өвд дараах зүйлс багтана:

 -Археологийн олдвор, газар доорх түүхэн давхарга

 -Сүм хийд, дуган, суварга, түүхэн барилга

 -Овоо, тахилгын газар зэрэг шүтлэгийн объект

 -Уламжлалт зан үйл, баяр ёслол зэрэг биет бус өв

Метро шугамын дагуу хоёр талдаа 200 м хүртэлх бүсийг соёлын өвийн нөлөөллийн бүс гэж үзнэ.

1. Зорилго, ерөнхий арга барил

Энэхүү төлөвлөгөө нь Улаанбаатар метро төслийн төлөвлөлт, барилга, ашиглалтын бүх үе шатанд соёлын өвийг хамгаалах, аливаа сөрөг нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх, зайлшгүй нөлөөлөл үүссэн тохиолдолд бууруулах, сэргээх, нөхөн олговор олгох нэгдсэн тогтолцоог бүрдүүлэх зорилготой.

Төслийн хэрэгжилтийн явцад соёлын өвийг хамгаалахдаа “зайлсхийх – бууруулах – сэргээх – нөхөн олговор олгох” (mitigation hierarchy) зарчмыг мөрдөж, аль болох нөлөөлөл үүсгэхгүй байхыг нэн тэргүүнд тавина.

2. Урьдчилан сэргийлэх (Avoidance) арга хэмжээ

Барилгын ажил эхлэхээс өмнө төслийн нөлөөллийн бүсэд соёлын өвийн нарийвчилсан судалгаа хийж, ил болон далд (археологийн) өвийн байршлыг тодорхойлно. Судалгааг мэргэжлийн археологич, түүхчдийн баг гүйцэтгэж, илэрсэн бүх объектын байршлыг GPS координатаар зурагжуулж, мэдээллийн санд бүртгэнэ.

Тодорхойлогдсон соёлын өвийн объектуудыг барилгын талбайн төлөвлөлтөд тусгаж, тухайн бүсийг аль болох зайлсхийх байдлаар трасс, байгууламжийн байршлыг оновчлон төлөвлөнө.

Соёлын өв бүхий газруудыг газар дээр нь тодорхой тэмдэгжүүлж, хамгаалалтын бүс тогтоон, барилгын үйл ажиллагааг тухайн бүсэд явуулахыг хориглоно.

3. Соёлын өвийн хамгаалалтын арга хэмжээ

Барилгын ажлын явцад соёлын өв бүхий бүсүүдийн эргэн тойронд хамгаалалтын бүс тогтоож, тухайн бүсэд хүнд машин механизм нэвтрэх, материал хадгалах, ухалт хийх зэрэг үйл ажиллагааг бүрэн хориглоно.

Чичиргээ, доргилт үүсгэх барилгын ажлыг соёлын өвийн объектуудын ойролцоо гүйцэтгэхдээ тусгай хяналтын арга хэмжээ авч, шаардлагатай тохиолдолд чичиргээний хэмжээг тогтмол хэмжиж, зөвшөөрөгдөх хязгаараас хэтрүүлэхгүй байна.

Соёлын өвийн объектуудын бүтцэд гэмтэл үүсэх эрсдэлтэй тохиолдолд хамгаалалтын түр байгууламж (хаалт, тулгуур, бэхэлгээ) суурилуулж, аюулгүй байдлыг хангана.

4. Санамсаргүй олдвор илрүүлэх (Chance Find Procedure)

Барилгын явцад археологийн олдвор, түүхэн дурсгал илэрсэн тохиолдолд тухайн хэсгийн бүх ажлыг нэн даруй зогсооно.

Олдвор илэрсэн газрыг хамгаалалтын бүсээр тусгаарлаж, хөндлөнгийн нөлөөллөөс хамгаална.

Энэ талаар холбогдох төрийн байгууллагад (соёлын өв хариуцсан байгууллага) яаралтай мэдэгдэж, мэргэжлийн байгууллагын зааврын дагуу цаашдын арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ.

Зөвшөөрөл олгогдох хүртэл тухайн бүсэд барилгын ажлыг үргэлжлүүлэхийг хориглоно.

5. Биет бус соёлын өвийн хамгаалалт

Төслийн хэрэгжилтийн явцад орон нутгийн иргэдийн уламжлал, шашны зан үйл, соёлын үйл ажиллагаанд саад учруулахгүй байх арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ.

Шашны болон соёлын ач холбогдол бүхий газруудад хандах иргэдийн нэвтрэх боломжийг хадгалж, шаардлагатай тохиолдолд түр зохицуулалт хийж, мэдээллийг урьдчилан хүргэнэ.

6. Нөхөн сэргээлт ба нөхөн олговор

Хэрэв соёлын өвд зайлшгүй нөлөөлөл үүссэн тохиолдолд холбогдох байгууллагын зөвшөөрөлтэйгээр сэргээн засварлах, нөхөн сэргээх арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ.

Нөхөн олговор олгох шаардлагатай тохиолдолд хууль тогтоомжийн дагуу үнэлгээ хийж, холбогдох талуудтай зөвшилцөн хэрэгжүүлнэ.

7. Хяналт, мониторинг

Соёлын өвийн хамгаалалтын арга хэмжээний хэрэгжилтэд тогтмол хяналт тавьж, барилгын явцад үүсэх аливаа эрсдэлийг цаг тухайд нь илрүүлж, засварлах арга хэмжээг авна.

Хяналтыг мэргэжлийн археологич болон холбогдох мэргэжилтнүүд гүйцэтгэж, шаардлагатай тохиолдолд нэмэлт судалгаа хийж болно.

8. Сургалт ба мэдлэг олгох

Барилгын ажилд оролцож буй бүх ажилтнуудад соёлын өвийн ач холбогдол, хамгаалах шаардлагын талаар сургалт зохион байгуулна.

Сургалтын хүрээнд санамсаргүй олдвор илэрсэн тохиолдолд авах арга хэмжээ, мэдээлэх журам, хориглосон үйл ажиллагааны талаар тодорхой зааварчилгаа өгнө.

9. Удирдлага ба хэрэгжилт

Гүйцэтгэгч байгууллага энэхүү төлөвлөгөөг өдөр тутмын үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлэх үүрэгтэй байна.

PMC болон холбогдох байгууллагууд төлөвлөгөөний хэрэгжилтэд хяналт тавьж, шаардлагатай тохиолдолд заавар, зөвлөмж өгнө.

Соёлын өвийн хамгаалалттай холбоотой аливаа зөрчил илэрсэн тохиолдолд тухайн ажлыг шууд зогсоож, засварлах арга хэмжээ авч, дахин давтагдахаас сэргийлэх арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ.