1. Төлөвлөгөөний зорилго

Улаанбаатар хотын Метро төсөл нь барилга угсралт, ашиглалт болон цаашдын үе шатуудад үүсэх хог хаягдлыг байгаль орчинд ээлтэй, хууль тогтоомжид нийцсэн байдлаар удирдах зорилготой.

Энэхүү Хог хаягдлын менежментийн төлөвлөгөө (Waste Management Plan – WMP) нь:

• Хог хаягдлыг эх үүсвэр дээр нь багасгах
• Дахин ашиглах, дахин боловсруулах
• Аюултай хог хаягдлыг аюулгүйгээр хадгалах, тээвэрлэх, устгах
• Хөрс, ус, агаарыг бохирдохоос сэргийлэх
• Олон улсын банк, санхүүгийн байгууллагуудын шаардлагыг хангах

2. Хамрах хүрээ

Төлөвлөгөө нь дараах бүх үе шатанд хэрэгжинэ.

• Барилгын үе шат (туннель ухалт, станц, депо, кемп, агуулах)
• Ашиглалт болон засвар үйлчилгээ
• Түр байгууламж буулгах, нөхөн сэргээлт

3. Хог хаягдлын үндсэн төрлүүд

Метро төслийн хүрээнд дараах төрлийн хог хаягдал үүснэ.

🔹 Барилгын болон ухмал шороо

• Туннель ухалтын шороо (muck)
• Бетон, чулуу, хайрга
• Зам, далангийн буцаан дүүргэлтэд дахин ашиглагдана

🔹 Ерөнхий хог хаягдал

• Сав баглаа боодол
• Барилгын хаягдал мод, металл
• Ажлын байр, кемпийн ахуйн хог

🔹 Аюултай хог хаягдал

• Тос, түлш, химийн бодис
• Баттерей, цахилгаан хэрэгслийн хаягдал
• Гэрэлтүүлгийн люминесцент чийдэн

🔹 Шингэн хог хаягдал

• Туннелийн ус шавар (slurry)
• Машин, тоног төхөөрөмж угаалтын ус

4. Хог хаягдлын менежментийн үндсэн зарчим

Метро төсөл нь олон улсын жишигт нийцсэн шаталсан зарчим баримтална.

Зайлсхийх → Багасгах → Дахин ашиглах → Дахин боловсруулах → Эцсийн устгал

5. Ангилан ялгалт ба хадгалалт

Барилгын талбай, депо, оффис, кемпүүдэд өнгөөр ялгасан сав ашиглана.

• Бүх сав тод тэмдэглэгээтэй
• Монгол, Англи хэл дээрх заавартай
• Аюултай хог тусгай хамгаалалтын бүст хадгалагдана

6. Хог тээвэрлэлт ба устгал

• Зөвшөөрөлтэй тээвэрлэгч ашиглана
• Хог бүр замын хуудас (manifest)‑тай
• Хотын зөвшөөрөгдсөн цэгүүдэд хүргэж устгана (Нарангийн энгэр, Морингийн даваа гэх мэт)

7. Ухмал шорооны тогтвортой менежмент

Метро төслийн хүрээнд 3 том ухмал шорооны талбай ашиглана.

• Баруун бүс

• Төв бүс

• Зүүн бүс

👉 Ухмал материалын 38%‑ийг дахин ашиглана

8. Аюулгүй ажиллагаа ба ослын бэлэн байдал

• Асгаралт, химийн ослоос сэргийлнэ.
• Бүх талбайд галын хор байрлуулна.
• Ослын үед шуурхай арга хэмжээ авах журам батлагдсан байна.
• Хотын онцгой, эрүүл мэндийн байгууллагатай уялдаа холбоотой байна.

9. Сургалт ба хяналт

• Бүх ажилтнууд заавал сургалтад хамрагдана
• Хог ангилалт, аюултай бодистой харьцах мэдлэг олгоно
• Сар, улирлын тайлан гаргаж төр, санхүүжүүлэгч байгууллагад хүргүүлнэ

10. Тогтвортой хотын хөгжлийг дэмжих нь

Метро төслийн хог хаягдлын менежмент нь:

       ✅ Байгаль орчныг хамгаална

       ✅ Нийтийн эрүүл мэндийг дэмжинэ

       ✅ Улаанбаатар хотын ногоон хөгжил, Алсын хараа-2050 бодлоготой уялдана

       ✅ Олон улсын (ADB, IFC, World Bank) стандарт хангана